A) TEKNİK TANIMLAR
Kereste; odunların biçilmesi, kesilmesi veya yarılması ve yontulması suretiyle elde olunan parçadır.
Parça; birbirine paralel karşılıklı en az iki yüzü bulunan kerestelerden bir tanesidir
Yüz; kerestenin uzunluk ekseni doğrultusundaki yüzeylerinden daha geniş ve
birbirine paralel olan karşılıklı iki yüzeydir. Enine kesiti kare biçiminde olan kerestede yüzeylerin dördü de yüz sayılır.
Dış yüzey; tomruğun özüne daha uzak olan yüzeydir.
İç yüzey; tomruğun özüne daha yakın olan yüzeydir.
Kenar; iki yüzeyin veya bir yüzeyle bir yanın kesiştiği hattır.
Sulama; yanları alınmış kereste kenarlarında görülen yuvarlak odun yüzeyidir.
kabuklu veya kabuğu düşmüş olabilir.
Sulamalı kenar; bir veya daha fazla yerde sulama bulunan kenardır.
Keskin kenar; sulama bulunmayan kenardır .
Yan; dörtgen kesitli kerestenin karşılıklı en dar yüzeyleridir.
Baş; liflere dik doğrultuda iki en kesit yüzeyidir.
Boy; parçanın iki başı arasındaki en kısa uzaklıktır.
Genişlik; yanlar arsında uzunluk eksenine dik doğrultuda ölçülen uzaklıktır.
En dar genişlik; sulamalı kerestenin en dar yüzeyindeki kısmından ölçülen genişliğidir.
Kalınlık; yüzler arasında yüzlere dik olarak ölçülen uzaklıktır.
Anma boyutu; parçanın anılan veya biçme duyarlılığına bakılmaksızın standardize edilmiş rutubette belirtilen boyutudur.
Gerçek boyut; parçanın ölçme sırasında bulunan boyutudur. Tahta; kalınlığı 10 mm ile 35 mm, genişliği 80 mm ile 350 mm arasında değişen kerestedir.
Kalas; kalınlığı 40 mm ile 100 mm, genişliği 80 mm ile 350 mm arasında değişen kerestedir. Kadron; enine kesiti 30x30 mm, 40x40 mm, 50x50 mm, 60x60 mm ve 70x70 mm olan kerestedir .
Lata; genişliği 50 mm, kalınlığı 20 mm ile 40 mm arsında değişen kerestedir .
Çıta; genişliği 25 mm, kalınlığı 10 mm ile 20 mm arasında değişen kerestedir.
İğne yapraklı kereste; iğne yapraklı odunlardan elde olunan kerestedir. Bunlara aynı zamanda yumuşak kereste de denir.
Sert kereste; yapraklı ağaç odunlarından elde olunan kereste. Bunlara aynı zamanda yapraklı kereste de denir.
Yanları alınmış kereste; yanları yüzlere tamamen veya sulama sınırı içersinde dik olan kerestedir .
Yanları paralel alınmış kereste; her iki yanı birbirine paralel olan kerestedir.
Yanları paralel alınmamış kereste; yanları birbirine paralel olmayan (konik) kerestedir.
Bir yanı alınmış kereste; bir yanı yuvarlak odundan çıktığı gibi bırakılan diğer yanı alınmış kerestedir.
Yanları alınmamış kereste; iki yanı yuvarlak odundan çıktığı gibi bırakılmış kerestedir.
Radyal kereste (aynalı kereste); kereste enine kesitinde yıllık halkaların kereste yüzeylerine çıkış açısı 45 dereceden büyük olan kerestedir.
Teğet kereste; kereste enine kesitinde yıllık halkaların kereste yüzeylerine çıkış açısı 45 dereceden daha küçük olan kerestedir.
Verev kereste; kereste yanlarının liflerin gidişi (uzunluk ekseninin) doğrultusunda alınmayarak liflerin gidişi ile bir açı yapacak şekilde alınması neticesi elde edilen kerestedir.
Havlı kereste; yüzeyleri fazla lifli (pürüzlü) olan ve derin rendelenmeyi gerektiren kerestedir.
Kaba kereste; ileri seviyede makineyle işlenmemiş, belirli toleranslarla biçilmiş kerestedir.
Artık; tomruğun keresteye biçilmesi, kerestenin işlenmesi ve onarılması sırasında
oluşan ve standartlarındaki boyut ve özellikler dışında kalan ıskarta mal, testere talaşı,
kapak, kırıntı, kerestecik, takoz parçası veya parçacığıdır.
Iskarta mal; standartlarında belirtilen boyutlarda olmakla birlikte, onarılsa da taşıdığı görünüş özellikleri bakımından standartlarında belirtilen sınıflardan hiçbirine girmeyen parçadır. Testere talaşı; biçme sırasında testere dişleri tarafından çıkarılan parçacıklardır.
Kapak; tomruğun keresteye biçilmesi sırasında oluşan bir tarafı biçilmiş, diğer tarafı doğal olarak yuvarlak, biçilmiş yüzle yuvarlak yüz arsındaki en büyük yükseklik
kalın başta en çok 40 mm ince başta en çok 15 mm, genişliği en az 8 cm, boyu en az 1 m olan artıktır.
Kırıntı; kereste yanlarının alınması ve işlenmesi sırasında oluşan ve ufak mal,
parkelik, çıta üretim olanağı bulunmayan parçadır.
Kerestecik; boyu iğne yapraklılarda 1 m den kısa ve 21 cm den uzun olan, doğrudan doğruya kereste olarak kullanılması olanağı bulunmayan parçadır. Bu parça, tomruk keresteye biçilirken veya kerestelerin sınıflarına göre onarılması sırasında oluşur.
Takoz; tomruk ve kereste başlarının kesilmesi sırasında yuvarlak veya köşeliolarak oluşan ve boyu en çok 20 cm olan parçadır.
B) AHŞABIN TEKNİK ÖZELLİKLERİ
Anatomik yapısı, iklim, toprağın durumu, ormanın sıklığı, güneşlenme, gelişme kusurları (budaklar, gelişme kusurları, yarıklar, öz kayması, çift öz), ahşap hastalıkları(bakteriler, mantarlar, böcekler, kurtlar) gibi etkenler ahşabın teknik özelliklerini etkilemektedir.
Ahşabın fiziksel özellikleri
1- Nem
2- Birim Hacim Ağırlık
3- Sıcaklık Genleşmesi
4- Isı iletkenliği
5- Elektrik iletkenliği
6- Dayanıklılık
7-Sertlik
8-Renk ve parlaklık
9-Koku
1-NEM: Ağaç hücreleri arasında bol miktarda bulunan su üç ayrı şekilde bulunur. a) Yapısal(Bünye )su: Kimyasal yapısında olan sudur. Kurutma işlemleri ile değişmez. b) Emme suyu (Absorbsiyon su): Selüloz suya karşı çok istekli(Hidrofil) bir madde olup, çok iyi su emerek ahşabın şişmesine sebep olur. Emme suyu oranı %28–30 dur. c) Serbest su (Kapiler su): Hücre aralarında ve içlerinde bulunan sudur. Yaş odun ve tahtalardaki ıslaklık hissi bu suyun fazlalığıdır. Sonuç olarak ahşabın nemi denildiğinde “Emme suyu” ve “Serbest su” akla gelir. Ahşabın fiziksel özellikleri nem oranı ile etkilenir. Ahşap kururken hacım kaybına uğrar ve büzülür. Sertlik ve dayanımı artar ancak enerji tutma kapasitesi azalır.
2-BİRİM HACİM AĞIRLIĞI: Ahşabın BHA’lığı ve nem birbirine bağlıdır.%15 neme karşılık gelen birim hacım ağırlığı ağaç türüne göre (0,1t/m3) ile (1,5 t/m3) arasında değişir. BHA yüksek olan ahşapların mekanik özellikleri de yüksektir. Ancak bunların işlenmesi ve çalışılması zordur. Mantar, böcek gibi hayvanlara karşı dayanıklıdır. BHA düşük olan ahşapların mekanik dayanımları düşüktür. İşçilikleri kolaydır.
3-GENLEŞME: Sıcaklıkla hacmi genişleyen ahşap, soğumayla hacmi azalır.
4-ISI İLETKENLİĞİ: Ahşap hücreli yapısı ve yapının esasını oluşturan maddenin selüloz olması nedeniyle, ısı bakımından kötü bir iletkendir. Bölme, kaplama malzemesidir.
5-ELEKTRİK İLETKENLİĞİ: Nem derecesi bağlı olarak ahşabın iletkenlik derecesi değişir. Yaş ahşap iletken olmakla beraber, kuru ahşap alçak gerilimlerde yalıtım malzemesi olarak kullanılır.
6-DAYANIKLILIK: Dış etkenlere karşı ahşabın direnç göstermesidir. Ahşaplar, içerdiği antiseptik maddelerin varlığına göre dayanıklılık dereceleri değişir. Meşe, kestane, gürgen, çam, dayanıklı olmakla, kavak, ıhlamur, dişbudak, kayın, çınar ve söğüt, az dayanıklı ağaçlardandır.
7-SERTLİK: Yoğunluk derecesine paralel olarak sertlik derecesi de değişir. Ağaçtaki lifler dik doğrultuda ise sertlik fazladır. İlkbahar odunu, yaz odunundan; dış odun iç odundan daha yumuşaktır.
8-RENK VE PARLAKLIK: İç ve dış odunda renk tonları ve parlaklık değişir. İstisna olarak bazı ağaçlar kurulama işleminden sonra renk değiştirebilirler. Aynı cins ağaçlarda renk farklılıkları olması doğaldır.
9-KOKU: Kimyasal anlamdaki salgı maddelerinin miktarı ve cinsi koku miktarını belirler ve zamanla azalabilir. Koku nedenlerinden birisi de mantarlardır.
Ahşabın kimyasal özellikleri
Hücre duvarının kimyasal bileşiminde;
Selüloz: Bileşiminde %40-45 bulunur. Hücre duvarının ana katkı maddesidir. Ahşabın fiziksel özelliklerinden eğilime ve çekmeye karşı mukavemet veren madde budur.
Hemiselülöz: Bileşiminde %20-35 bulunur. Pentoz ve heksos şekerlerinin kısa polimerileridir. Hücre duvarını güçlendirir, depo madde görevi yapar, geçit zarlarını ayarlar. Su emicidir.
Lignin: Bileşiminde %20 bulunur. Selüloz fibrilleri içinde yer alır. Ahşabın basınca karşı mukavemetini sağlar. Bir fenol halkasının ana yapısına sahip amorf bir maddedir. Düşük oranda su emicidir. Rengi kahverengimsi beyazdır.
Yabancı madde: Bileşiminde %0-5 bulunur.
- Ahşap: Ağaçtan yapılmış olan.
- MDF: İngilizce orta yoğunlukta levha, medium density fiberboard. Odun liflerinin sıcakta sertleşen sentetik reçine tutkalları ile preslenmesi sonucunda elde edilir. Mobilya ve dekorasyon işlerinde, inşaatlarda, pres kapı yüzeylerinde kullanılır.
- Sunta: Suni tahta manasına gelen bir marka. Teknik ismi yonga levhadır.
- Yonga levha: Odun hammaddesinin yonga haline getirildikten sonra tutkallanıp, preslenmesiyle oluşan plaka.
- Kontrplak: İnce ahşap katmanların lifleri birbirine dik gelecek şekilde preslenmesiyle oluşan plaka.
- Esnek kontrplak: Elastik ve dayanıklı kontrplak.
- Kontratabla: Ağacın çalışmasını engellemek için ağacın iki tarafına astar ve yüz kaplamaların lifleri birbirine dik veya 45° olacak şekilde yapıştırılmasıyla elde edilen plaka.
- Hafif kontratabla: Özellikle tekne mobilyalarında kullanılan hafif yapılı kontratabla.
- Tomruk: Ağacın işlenmek için kesilmiş gövdesi.
- Ahşap kaplama: Tomruğun kesilmesi veya soyulması sonucu elde edilen ve kalınlığı 0,6-1,2 mm arasında değişen levha.
- Doğal ahşap kaplama: Kaplamaya uygun tomruğun kesilmesi veya soyulması sonucu elde edilen kaplama. Tamamen eşsizdir.
- Yapay ahşap kaplama: Kolay bulunan ağaçlara bazı teknolojik ve kimyasal işlemler sonucunda farklı bir görünüm verilmesiyle elde edilen kaplama.
- Alpi kaplama: İtalyan Alpi firmasının ürettiği ve özel modellerini sadece Sarp’ın ithal ettiği yüksek kaliteli ve doğala en yakın desenlere sahip yapay ahşap kaplama.
- Hareli: Ağacın yaş halkalarının kaplama yüzeyinde hareler oluşturduğu desen.
- Freze: Ağacın yaş halkalarının kaplama yüzeyinde çizgiler oluşturduğu desen.
- Yüz: Aypanel Kaplamalı’nın uygulama sonunda görünecek yüzeyi.
- Astar: Aypanel Kaplamalı’nın uygulama sonunda görünmeyecek yüzeyi.
- Kitap ekleme: Kaplamalar bir üst yüz bir alt yüz yukarı bakacak şekilde yan yana konarak eklenir.
- Sıralı ekleme: Kaplamalar yan yana konarak eklenir.
- Ters sıralı ekleme: Kaplamalar bir ters bir düz olacak şekilde yan yana eklenir.
- Renge göre ekleme: Kaplamalar renk benzerliğine göre bir araya getirilir.
- Rastgele ekleme: Kaplamalar karışık bir sırada bir araya getirilir.
- Dip dibe ekleme: Kaplamalar uzunlamasına bir araya getirilir. Daha sonra yan yana eklenir.
 |